Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας με σχήμα πεταλούδας, που βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα του τραχήλου. Παράγει τις ορμόνες Τ3 και Τ4 (θυροξίνη), που ρυθμίζουν την ανάπτυξη, την ωρίμανση του σώματος, το μεταβολισμό, τους καρδιακούς ρυθμούς, τη χοληστερίνη, το βάρος και πολλές άλλες λειτουργίες.
Οι διαταραχές διαγιγνώσκονται με μία σειρά εξετάσεων:
Αφορά υπερπαραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Είναι πιο σπάνιος από τον υποθυρεοειδισμό (συχνότητα <1%), αλλά σε ηλικίες άνω των 65 ετών η συχνότητά του φτάνει 4% στις γυναίκες.
Συμπτώματα: ταχυκαρδία, έντονη εφίδρωση, δυσανεξία στη ζέστη, τρέμουλο χεριών, νευρικότητα, απώλεια βάρους παρά την αυξημένη όρεξη.
Αίτια: Νόσος Graves (65% – αυτοάνοση), τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη (20%), θυρεοειδίτιδες ή φάρμακα (10%).
Θεραπεία:
Χαρακτηρίζεται από μειωμένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Αφορά κυρίως γυναίκες άνω των 50 ετών (8–15% στις γυναίκες 60 ετών).
Συμπτώματα: κόπωση, τριχόπτωση, αύξηση βάρους, υπνηλία, βραχνάδα φωνής, δυσανεξία στο κρύο.
Αίτια: Νόσος Hashimoto (πιο συχνή), καταστροφή/αφαίρεση θυρεοειδούς, έλλειψη ιωδίου, συγγενής υποθυρεοειδισμός.
Θεραπεία: Χορήγηση λεβοθυροξίνης σε εξατομικευμένη δόση με τακτική παρακολούθηση.
Αυτοάνοση πάθηση όπου ο οργανισμός δημιουργεί αντισώματα που επιτίθενται στον θυρεοειδή, οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή και τελικά υποθυρεοειδισμό. Είναι η πιο συχνή αιτία υποθυρεοειδισμού στις δυτικές χώρες. Πολλοί πάσχουν χωρίς να το γνωρίζουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απαιτείται οπωσδήποτε θεραπεία.
Οι όζοι είναι τοπικές διογκώσεις του θυρεοειδούς που ανακαλύπτονται συνήθως τυχαία. Η μεγάλη πλειοψηφία (90%) είναι καλοήθεις. Μόνο 5–10% εξελίσσονται σε καρκίνωμα.
Ύποπτοι όζοι παρακεντούνται για εξέταση κυττάρων. Η χειρουργική αφαίρεση ενδείκνυται σε: πιεστικά φαινόμενα (δύσπνοια, δυσκαταποσία), αισθητικούς λόγους ή υποψία κακοήθειας.
Αποτελεί το 1% όλων των νεοπλασιών, εμφανίζεται πιο συχνά σε γυναίκες (3:1). Το θηλώδες καρκίνωμα (65% των περιπτώσεων) έχει εξαιρετική 10ετή επιβίωση (98%) και αντιμετωπίζεται χειρουργικά, συχνά με συνοδό χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου.
Ο υποθυρεοειδισμός είναι η συχνότερη διαταραχή κατά την εγκυμοσύνη (3% των εγκύων). Βαρύς υποθυρεοειδισμός σχετίζεται με κίνδυνο αποβολών, πρόωρου τοκετού και νοητικής καθυστέρησης νεογνού. Ο ορμονικός έλεγχος είναι απαραίτητος στην αρχή κάθε εγκυμοσύνης.
Ο συγγενής υποθυρεοειδισμός ελέγχεται σε όλα τα νεογέννητα μέσω TSH. Με έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία λεβοθυροξίνης, η σωματική και νοητική ανάπτυξη είναι κανονική. Η νόσος Graves είναι η κύρια αιτία υπερθυρεοειδισμού στα παιδιά, συνηθέστερη σε εφήβους και κορίτσια.